Personeelstekort in de zorg loopt op: ‘Ik zie de zorg achteruitgaan'

‘Ik begon 50 jaar geleden als B-verpleegkundige; billen wassen, pillen geven. Maar ik voelde een diepe wens om mensen te helpen voor wie de wereld soms te spannend is en volgde daarna de opleiding tot arbeidstherapeut met vakken als anatomie, medicijnkunde, psychologie en zelfs theater. Het waren precies de vakken die je nodig hebt om mensen met een psychische kwetsbaarheid echt te begrijpen en helpen.’ 

Waardevolle zorgverlening

‘In de jaren '80 en '90 was er voldoende geld in de zorg. Dat maakte het mogelijk om met hart voor de zaak te werken. Het ging nooit om gedrag onderdrukken met medicijnen, zoals in het Amerikaanse model waar we destijds tegen protesteerden. Gedrag heeft altijd een oorzaak, en juist die oorzaak aanpakken is echte psychiatrische zorg. In die tijd leerden we bijvoorbeeld mensen met het syndroom van Down hoe ze ruzie konden maken. Het begeleiden van zulke processen vond ik het allermooiste en misschien wel het meest waardevolle wat je als zorgverlener kunt doen.’ 

Personeelstekort

‘De afgelopen jaren zie ik dat de zorg hard is achteruitgegaan door bezuinigingen. Het werk is laagbetaald en het personeelstekort is enorm. Daardoor is de mentaliteit van het management veranderd: gaten vullen is belangrijker geworden dan deskundigheid. In mijn laatste werkjaren zag ik hoe stagiaires en zelfs mensen die eerst achter de kassa van een benzinepomp stonden, met een korte interne cursus werden klaargestoomd. Formeel waren ze dan bevoegd, maar de echte deskundigheid ontbrak. Het tekort was zo groot dat medewerkers € 1000,- netto kregen als zij een nieuwe medewerker konden aandragen.’ 

Hoge werkdruk

‘Tegelijkertijd werd van bovenaf gestuurd om meer, vaak zeer complexe, psychiatrische cliënten aan te nemen om extra overheidsgeld binnen te halen. Maar het personeelsbestand bleef hetzelfde, terwijl de casussen steeds zwaarder werden. Dat is simpelweg niet vol te houden. Vroeger werkten we met vaste teams. Een mix van ouderen, jongeren en alles daartussenin, die elkaar kenden en op elkaar konden vertrouwen. Tegenwoordig komen er steeds vaker zzp’ers binnen, zonder de achtergrond van de cliënten te kennen. Wat we nodig hebben zijn voortrekkers: mensen met de bereidheid en het enthousiasme om weer echt hard te werken. Om samen de wereld weer wat mooier te maken.’  

* Niet haar echte naam, die is bij de redactie bekend.